Gdański cmentarz na Zaspie

Koniec października, jesień w pełni, zbliża się Święto Wszystkich Świętych… To doskonały czas by wyruszyć na spacer odwiedzić jedną z najważniejszych, choć pewnie nie każdemu znanych gdańskich nekropolii.

Granica dzielnicy Zaspa i Dolny Wrzeszcz, to rejon, który nie kojarzy się z interesującymi i ważnymi dla lokalnej historii miejscami. To jednak tutaj, przy dzisiejszej ulicy Chrobrego, od końca XIX wieku funkcjonuje niewielki cmentarz, potocznie nazywany tym na Zaspie.

Ulica Chrobrego przy której znajduje się cmentarz. Jego płot widoczny po lewej stronie

W pierwszych latach od założenia cmentarz przeznaczony był dla pochówków finansowanych przez miasto. Spoczywali więc tutaj ubodzy, nie posiadający rodzin, przestępcy, czy samobójcy. Podczas I wojny światowej chowano tutaj również jeńców wojennych.

Znaczenie i rola cmentarza zmieniły się w czasie II wojny światowej. W zbiorowych mogiłach pogrzebano tu m.in. ofiary z niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Pochówki te odbywały się do roku 1942, kiedy w obozie zaczęło funkcjonować krematorium.

Pochowano również pocztowców z Poczty Polskiej, bohaterskich obrońców zabitych we wrześniu 1939 roku, jak również kolejarzy i celników z Szymankowa zamordowanych przez Niemców 1 września ’39.

Grobowiec ze szczątkami Obrońców Poczty Polskiej
Monument upamiętniający kolejarzy i celników z Szymankowa, niegdyś miejscowości granicznej na trasie kolejowej Gdańsk – Malbork

Na chwilę uwagi zasługuje grób Erwiny Barzychowskiej. 10 letniej dziewczynki uznanej za pierwszą dziecięcą ofiarę II wojny w Gdańsku i najmłodszą ofiarę obrony Poczty Polskiej. Erwina była sierotą wychowywaną przez małżeństwo dozorców urzędu. Mieszkali w służbowym mieszkaniu w budynku poczty. W momencie ataku Niemców również tam przebywała, została oblana benzyną i podpalona. Pomimo ciężkich oparzeń przeżyła oblężenie, zmarła w szpitalu 20 października.

Nagrobek Erwiny Barzychowskiej

Na Zaspie spoczęło również wielu innych zasłużonych gdańszczan i ludzi związanych z tym miastem i regionem. W tzw. Alei Wybitnych Polaków spoczywają m.in. Antoni Lendzion, ks. Bronisław Komorowski, ks. Marian Górecki, Józef Dambek, czy Władysław Pniewski.

W latach 50. teren cmentarza został uporządkowany, podzielony na kwatery. Dokonano także przenosin i ponownych pochówków ekshumowanych z innych miejsc. W kolejnych latach postawiono nagrobki, a cmentarz stał się miejscem pamięci narodowej.

Spacerując kiedyś po Zaspie lub będąc w drodze z Wrzeszcza do Brzeźna zachęcam by odwiedzić to miejsce. Zatrzymać się na chwilę, przejść się alejkami pomiędzy grobami, poznać dawnych gdańszczan i nie tylko…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *